گروه زیست شناسی پاوه

سوالاتی در مورد اهمیت تنفس

سازوکاردستگاه تنفس درانسان

ارسطو، معتقد بود که نفس کشیدن باعث خنک شدن قلب می شود.

او ترکیب هوای دمی و باز دمی را یکسان میدانست.

مقایسهٔ هوای دمی و بازدمی

هوای دمی، اکسیژن بیشتری دارد امّا در هوای بازدمی، کربن دی اکسید بیشتر است.

اهمیت فرایند تنفس  زمانی ممکن شد که آدمی توانست ارتباط دستگاه تنفس و دستگاه گردش خون را بیابد.

انواع خون تیره و روشن:

دستگاه گردش خون، خون را از اندام های بدن جمع آوری م یکند و به سوی شش ها می آورد. این

خون که به خون تیره معروف است اکسیژنِ کم، اما کربن دی اکسیدِ زیادی دارد.

در شش ها خون، کربن دی اکسید را از دست می دهد و از هوا اکسیژن میگیرد و به خونروشنتبدیل می شود.

واکنش ذخیره انرژی در یاخته:

گلوکز + اکسیژن + فسفات+ ADP                                     کربن دی اکسید + آب + ATP             

این واکنش را تنفس یاخته ای هم می گویند.

کربن دی اکسید چرا باید دور شود؟

از علل زیان بار بودن کربن دی اکسید این است که می تواند با آب واکنش داده، کربنیک اسید تولید کند و pH را کاهش دهد

اثرات کاهش PH خون:

تغییر pH می تواند عملکرد پروتئین ها را مختل کند. نتیجه آن مختل شدن فعالیت های سلول است.

افزایش کربن دی اکسید، خطرناک تر از کاهش اکسیژن است.

بخشهای عملکردی دستگاه تنفس

شامل دو بخش هادی و مبادله ای است>

بخش هادی:

بخش هادی، از مجاری تنفسی ای تشکیل شده است

وظیفه بخش هادی مجاری تنفسی:

هوا را به درون و بیرون دستگاه تنفسی هدایت   میکند

 آن را از ناخالصی ها، مثل میکروب های بیماری زا و ذرات گرد و غبار، پاک سازی می کند

 گرم و مرطوب   میکنند تا برای مبادلهٔ گازها با خون آماده شود.

اجزای تشکیل دهنده بخش هادی:

بینی - حنجره - نای - نایژه - نایژک

بینی:

ساختمان بینی:

پوست نازک:

موهای آن، مانعی در برابر ورود ناخالصی های هوا ایجاد میکند.

مخاط مژک دار:

این مخاط، یاخته های مژ کدار فراوان و ترشحات ضد میکروبی دارد

وظیفه مخاط و مژک ها:

ترشحات مخاطی، ناخالصی های هوا را ضمن عبور به دام می اندازد. مژک ها با حرکت ضربانی خود، ترشحات مخاطی و ناخالصی های به دام افتاده در آن را به سوی حلق می رانند.

مرطوب کردن هوا

گرم کردن هوا توسط شبکه ای از رکها با دیواره نازک

. انتهای گلو به یک دو راهی ختم می شود. در این دو راهی، حنجره در جلو و مری در پشت قرار دارد.

محل حنجره: حنجره در ابتدای نای واقع است

دو وظیفه مهم حنجره در رابطه با تنفس:

یکی آنکه دیوارهٔ غضروفی آن، مجرای عبور هوا را باز نگه م یدارد

 و دیگر آنکه درپوشی به نام برچاکنای )اپی گلوت(دارد که مانع ورود غذا به مجرای تنفسی می شود.

ویژگی نای:

دیوارهٔ نای، حلقه های غضروفی شبیه به نعل اسب یا حرف C

دارد که مجرای نای را همیشه باز نگه م یدارند

اهمیت طرز قرار گرفتن غضروف ای نای:

دهانهٔ حرف C به سمت مری قرار دارد

. نبودن غضروف در این قسمت، حرکت لقمه های بزرگ غذا و سیر امواج کرمی شکل را در مری، بدون جلوگیری از سوی غضروف های نای، آسان میکند.                                      

شکل ۵  ساختار بافتی دیوارهٔ نای.                                                                                                                                                                                                                             

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     دیوارهٔ نای، شامل چهار لایه است

که از درون به بیرون عبار تاند از

مخاط با یاخته های استوانه ای

مژک دار، زیر مخاط که حاوی

رگ های خونی و اعصاب است، لایهٔ

غضروفی  ماهیچ های که استحکام و

در عین حال انعطاف پذیری لولهٔ نای

را باعث می شود، و لایهٔ پیوندی.

نایژه:

  نای، در انتهای خود، به دو شاخه تقسیم می شود و نایژههایاصلیرا پدید می آورد. هر نایژهٔ اصلی

به یک شش وارد

1. ویژگی نایژه اصلی:

همچنان که از نایژهٔ اصلی به سمت نایژه های باریک تر پیش می رویم، از مقدار غضروف کاسته می شود.

نایژک:

انشعابی از نایژه که دیگر غضروفی ندارد، نایژکنامیده می شود.

نایژک انتهایی:

آخرین انشعاب نایژک در بخش هادی، نایژکانتهایینام دارد.

اهمیت نبودن غضروف در نایژک ها:

به علت نداشتن غضروف، نایژک ها توان مناسب برای تنگ

و گشاد شدن دارند. این ویژگی نایژک ها به دستگاه تنفس امکان

می دهد تا بتواند مقدار هوای ورودی یا خروجی را واپایش کند.

بخش مبادله ای

نایژک مبادله ای:

نایژکی را که روی آن حبابک وجود دارد، نایژک مبادله ایمی نامیم.

کیسه حبابکی:

نایژک مبادل های در انتهای خود به ساختاری شبیه به خوشهٔ انگور ختم می شود که از اجتماع حبابک ها پدید آمده است. هر یک از این خوشه ها را یک کیسهٔ حبابکیمینامند.

نکته:   مخاط مژ کدار در نایژک مبادل های به پایان می رسد

 چگونگی مقابله با ناخالصی هوا در کیسه های حبابکی:

در حبابک ها، گروهی از یاخته های دستگاه ایمنی بدن به نام درشتخوار(ماکروفاژها) مستقر

شده اند )شکل 8(. این یاخته ها، باکتری ها و ذرات گرد و غباری را که از مخاط مژ کدار گریخته اند

نابود  می کنند.

درشت خوار ( ماکروفاژ ها)

درشت خوارها یاخته هایی با ویژگی بیگانه خواری و توانایی حرکت اند.

 عامل سطح فعال (سورفاکتانت)

از بعضی از یاخته های حبابک ها ترشح می شود با کاهش نیروی کشش سطحی، باز شدن کیسه ها را

آسان می کند

چرا نوزادانی که زودتر از موعد متولد می شوند مشکل تنفس دارند؟

عامل سطح فعال در اواخر دوران جنینی ساخته می شود، به همین علت در بعضی از نوزادانی که زودهنگام

به دنیا آمد هاند عامل سطح فعال به مقدار کافی ساخته نشده است و بنابراین به زحمت نفس میکشند.