خون

خون شامل دوقسمت است:

خوناب که حالت مایع دارد و بخش یاخته ای که گویچه های قرمز، گویچه های سفید و گِرده ها(پلاکت) را شامل می شود.

اگر خون را با سانتریفوژ جدا کنیم دوقسمت مشاهده می شود:

الف- خوناب(پلاسما): بخش مایع خون 55درصد

ب- هماتوکریت ( خون بهر): یاخته های خونی   45 درصد

نکته: زیاد بودن نسبت سلول های خونی به پلاسما موجب غلظت خون می شود.

وظایف خون در بدن:

، انتقال مواد غذایی،  اکسیژن کربن د ی اکسید،  هورمو نها       ایمنی و دفاع        تنظیم دمای بدن جلوگیری از خونریزی

ترکیب خوناب :

پروتئین ها، مواد غذایی، یو نها و مواد دفعی

وظیفه پروتئین های پلاسما ( خوناب) چیست؟

حفظ فشار اسمزی خون، انتقال مواد انعقاد خون و ایمنی بدن  تنظیم   pH .

مهمترین پروتئن های پلاسما و نقش آنها چیست؟

آلبومین، در حفظ فشار اسمزی خون و انتقال بعضی از داروها مثل پن یسیلین

فیبرینوژن، در انعقاد خون

گلوبولین ها در ایمنی و مبارزه با عوامل بیمار یزا

انواع گلوبولین ها و هموگلوبین با جذب و انتقال یون ها می توانند درتنظیم pH . خون موثر باشند.

مواد غذایی خوناب: کربوهیدرات ها و آمینواسیدها

 مواد دفعی:

  اوره، کربن د ی اکسید و لاکتیک اسید

هماتوکریت شامل:

گویچه های قرمز، گویچه های سفیدو گِرده ها (پلاکت ها)  هستند که دو گروه اوّل، یاخته های خونی و گِرده ها، قطعاتی از یاخته هستند.

محل تولید سلول های خونی کجاست؟

در دوران جنینی: مغز استخوان – کبد و طحال

در دوران بلوغ: مغز استخوان

منظور از یاخته های بنیادی چیست؟

یاخت ه های بنیادی مغز استخوان، یاخته هایی هستند که توانایی تقسیم و تولید چندین نوع یاخته را دارند.

سلول های حاصل از تقسیم یاخته های بنیادی کدامند؟ لنفوئیدی و میلوئئیدی     شکل 20 ص 80 کتاب

یاخته های بنیادی لنفوئیدیکه در جهت تولید لنفوسیت ها عمل می کنند و یاخته های بنیادی میلوئیدیکه منشأ بقیهٔ یاخته های خونی هستند

یاخته های خونی قرمز:                  شکل 28 ص 80 کتاب

ویژگی یاخته های قرمز: های کروی که از دو طرف، حالت فرو رفته دارند – هسته را از دست داده با هموگلوبین پر می شوند- متوسط عمر انها 120 روز است

تخریب یاخته های خونی کجا صورت میگیرد؟ کبد و طحال

اهن ازاد شده از تخریب یاخته ها ی خونی چه سرنوشتی دارد؟

 یا در کبد ذخیره می شود و یا همراه خون به مغز استخوان می رود و در ساخت دوبارهٔ گویچه های قرمز مورد استفاده قرار می گیرد.

 

برای ساخته شدن گلبول قرمز در مغز استخوان به چه موادی نیاز است؟

آهن، فولیک اسید و ویتامین»B12«نیز لازم است

.آهن به صورت گروه هِم به پروتئین گلوبین می چسبد و هموگلوبین را می سازد .

فولیک اسید چیست؟

نوعی ویتامین از خانواده B است که برای تقسیم طبیعی یاخته ای لازم است.

اثر کمبود فولیک اسید در بدن:

کمبود آن باعث می شود یاخته ها به ویژه در مغز استخوان، تکثیر نشوند و تعداد گویچه های قرمز کاهش یابد.

منابع تامین اهن و فولیک اسید:

سبزیجات با برگ سبز تیره، حبوبات، گوشت قرمز و جگر از منابع آهن و فولیک اسیدند.

کارکرد صحیح فولیک اسید به چه ویتامینی بستگی دارد؟  B12       

منابع تامین ویتامین B12:

در غذاهای جانوری و مقداری در روده بزرگ تولید می شود

تنظیم تولید گویچه های قرمز:

در بدن ما تنظیم میزان گویچه های قرمز، به ترشح هورمونی به نام اریتروپویتینبستگی دارد.

اریتروپویتین توسط چه سلول هایی ترشح می شود؟ کلیه و کبد

در چه شرایطی مقدار اریتروپویتین در خون افزایش میابد؟

کم خونی، بیماری های تنفسی و قلبی، ورزش های طولانی یا قرار گرفتن در ارتفاعات،

یاخته های خونی سفید:                      شکل 22 ص81

مقایسه انواع یاخته های سفید خون

از نظر میان یاخته ( سیتوپلاسم)         و         شکل هسته

گِرده ها:

ویژگی گرده ها(پلاکت ها):

قطعات یاخته ای بی رنگ و بدون هسته ای هستند که درون خود دانه های زیادی دارند و از گویچه های خون کوچک ترند

چگونگی تولید پلاکت ها:

گِرده ها در مغز استخوان، زمانی تولید میشوند که بخش میان یاخته ای یاخته های بزرگی به نام مگاکاریوسیتقطعه قطعه و وارد جریان خون میشوند.

تشکیل لخته در محل خونریزی چگون شروع می شود؟

با آزاد شدن یکی از این ترکیبات از گِرده ها و ورود به خوناب

نقش پروتئین های انقباضی در دانه های گرده:

دارای پروتئین های انقباضی مثل اکتین و میوزین هستند که پس از جلوگیری از خونریزی، به انقباض لخته و جمع شدن آن کمک می کنند.

راههای جلوگیری از هدر رفتن خون توسط گرده ها:

در خونریزی های محدود، که دیوارهٔ رگ ها آسیب جزئی می بیند، در محل آسیب، گِرده ها دور هم جمع می شوند، به هم می چسبند و ایجاد درپوش  می کنند.

در خونریز ی های شدیدتر، گِرده ها با تولید لخته خون،مانع خونریزی می شوند.

مراحل تشکیل لخته خونی (انعقاد خون) در دیاگرام ص 83